---
title: "5. Winst voor gedrag, gezondheid en productie"
canonical: "https://www.hokverrijkingvarkens.nl/space/hv01/31785180/5.%20Winst%20voor%20gedrag%2C%20gezondheid%20en%20productie"
format: markdown
---
Met verrijkingsmateriaal kan bij binnen gehouden varkens verveling worden tegengaan, maar het voorziet ook in een aantal andere behoeften van varkens, en kan daarmee bijdragen bij aan een betere gezondheid, welzijn én productie. Afhankelijk van de doelen en keuzes die er worden gemaakt, kan verrijking bijdragen aan:

- Minder beschadigend bijtgedrag
- Beter afbiggen van zeugen
- Gemak van hanteren
- Gezondere varkens
- Sociale vaardigheden
- Verzadiging
- Hogere groei
- Sturen mestgedrag

##  Minder beschadigend bijtgedrag

- Hokverrijking voorziet in de behoefte van varkens om in materiaal te wroeten, kauwen en bijten, in hun drang om voedsel te vinden en te exploreren. Hiermee is hokverrijking één van de verschillende aspecten in het terugdringen of controleren van beschadigend bijtgedrag bij varkens.

- Hokverrijking kan als bliksemafleider/vangnet fungeren om bijtgedrag op hokgenoten onder suboptimale omstandigheden te minimaliseren en uitbraak van dit bijtgedrag binnen enkele dagen te stoppen.

- Biggen en vleesvarkens bijten graag op iets hards in verband met ongenoegen doorkomen en/of wisselen tanden. Zie: [https://vleesveenet.nl/nieuws/het-gebit-van-een-varken](https://vleesveenet.nl/nieuws/het-gebit-van-een-varken)

## Sneller afbiggen van zeugen

- Zeugen die voor het afbiggen nestbouwmateriaal hebben (bijvoorbeeld vervormbaar materiaal zoals stro of een jute zak), hebben minder stress en een hoger niveau aan het hormoon oxytocine. Meer oxytocine leidt ertoe dat het afbiggen korter duurt en minder biggen dood worden geboren. De kortere partus leidt tot een hogere biestopname en een kleinere spreiding in biestopname tussen de biggen. Dit heeft een positieve weerslag op de groei en gezondheid van de biggen.

## Gemak van hanteren

- Handmatige verstrekking van ruwvoer zorgt ervoor dat de varkens minder schrikachtig zijn en een positieve associatie met mensen krijgen. Hierdoor zijn ze vaak makkelijker te hanteren.

## Gezondere varkens

- Varkens die opgegroeid zijn met (wroetbare) hokverrijking hebben een verlaagde ziektegevoeligheid en herstellen sneller.

- Verstrekken van extra vezels via ruwvoer zorgt voor een betere darmontwikkeling.

- Bij handmatig verstrekken van ruwvoer zoals luzerne komen de varkens in de benen, waardoor ze goed gecontroleerd kunnen worden. Zieke dieren kunnen op die manier eerder geïdentificeerd en adequaat behandeld worden. Bijkomend voordeel is dat varkens een positieve associatie met mensen krijgen en minder schrikachtig zijn.

- Varkens die zich niet helemaal prettig voelen, door bv. tocht of een opkomende ziekte, hebben meer behoefte om te onderzoeken en te wroeten. Als er voldoende goede hokverrijking aanwezig is, kan het opvallen dat de dieren daar opeens meer gebruik van maken.

## Betere sociale vaardigheden

- Biggen voeren vanaf 2-3 dagen graag gezamenlijk spelgedrag uit, gericht op objecten. Dit is belangrijk voor het aanleren van sociale vaardigheden zoals agonistisch gedrag.

- Hokverrijking waarmee zeug en biggen samen kunnen spelen of van kunnen eten, levert ook een bijdrage aan de sociale ontwikkeling en -vaardigheden van de big.

- Opfokzeugen die in de kraamstal meer ruimte en stro hebben gehad liggen minder biggen dood.

- Varkens exploreren graag samen om iets nieuws te verkennen. Rotatie, vervanging en uiteenlopende eigenschappen van materialen zijn belangrijk om de interesse vast te houden.

- Varkens zoeken graag samen naar voedsel en drinken graag samen.

## Verzadiging

- Verstrekken van extra vezels via ruwvoer creëert een verzadigd gevoel (rust) (bij beperkte en onbeperkte voedering).

## Hogere groei

- Biggen die in het kraamhok kleine, manipuleerbare en wroetbare hokverrijking hebben gehad, nemen na spenen sneller vast voer op en laten in de eerste week na spenen een hogere groei zien.

## Sturen mestgedrag

- Met hokverrijking kan mesten op de juiste plek in het hok gestimuleerd worden, waardoor bevuiling van het hok en de dieren voorkomen wordt. Door het hokverrijkingsmateriaal aan te bieden op een andere plek dan waar de varkens eten, rusten of mesten wordt het gewenst gebruik van de hokruimte gestimuleerd.